Δίστομο: Πώς ένα εμβληματικό συγκρότημα κατοικιών της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής προορίζεται να μετατραπεί σε πόλο τουριστικών επενδύσεων

Πηγή/Αναδημοσίευση:Tornosnews

Στην αξιοποίηση ενός ακινήτου με ισχυρό αρχιτεκτονικό, ιστορικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα προχωρά ο Δήμος Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας, επιδιώκοντας τη μακροχρόνια μίσθωση και την επανάχρηση του οικιστικού συγκροτήματος Μπάρλου ως υποδοχέα τουριστικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, με εκτιμώμενο κόστος παρεμβάσεων 8 εκατ. ευρώ.

Ο Δήμος Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας ενέκρινε την επικαιροποιημένη τεχνικοοικονομική μελέτη βιωσιμότητας και σκοπιμότητας για την ανάπτυξη και αξιοποίηση τμήματος του ακινήτου «Δωρεά οικ. Κυριακόπουλου», στον οικισμό Μπάρλου του Διστόμου.

Το σχέδιο της οικονομοτεχνικής μελέτης κατατίθεται εκ μέρους του Δήμου για την ανάπτυξη και αξιοποίηση, μέσω μακροχρόνιας εκμίσθωσης, τμήματος του ακινήτου συνολικής έκτασης 48.379,93 τ.μ., ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας. Έπειτα από σχετικές επαφές και συνεννοήσεις, το σχέδιο κατατίθεται στο Τμήμα Ανάπτυξης και Αξιολόγησης της Υπηρεσίας Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με τον Δήμο να εκφράζει τη βούλησή του για τη μακροχρόνια ενοικίαση του ακινήτου από τον ιδιοκτήτη της έκτασης, δηλαδή το Ταμείο Εθνικής Άμυνας.

Η έκταση περιλαμβάνει κτιριακές εγκαταστάσεις συνολικής επιφάνειας 7.996,93 τ.μ., καθώς και λοιπούς βοηθητικούς χώρους εμβαδού 276,49 τ.μ.

Αναλυτικότερα, περιλαμβάνονται 13 κτίρια διαφόρων μεγεθών και χρήσεων, όπως αποθήκες και κατοικίες. Πρόκειται για συγκρότημα εργατικών κατοικιών που μελετήθηκε και κατασκευάστηκε προκειμένου να στεγάσει τους εργαζόμενους στα μεταλλεία βωξίτη της εταιρείας ''Ελληνικοί Βωξίται Ελικώνος''  το 1969. Εκτός από το συγκρότημα κατοικιών, στην έκταση περιλαμβάνονται και κτίρια διαφόρων μεγεθών με χρήση κυρίως αποθηκών, τα οποία είναι παλαιότερα και κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1960 για τις ανάγκες της μεταλλευτικής εταιρείας που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή Μπάρλου.

Η μεταλλευτική ταυτότητα του τόπου και η ιστορία του συγκροτήματος

Η ιστορία του Διστόμου είναι άμεσα συνυφασμένη με την εξόρυξη μεταλλευμάτων. Το 1928 ιδρύθηκε η εταιρεία «Α.Μ.Ε. Μπάρλου Βωξίται Ελλάς» και ήδη από την ίδρυσή της πραγματοποιούσε εξαγωγές άριστης ποιότητας βωξίτη.

Κατά την περίοδο της Κατοχής υπήρξε ύφεση, ενώ το Δίστομο καταγράφει στην ιστορία του μία από τις πιο βάρβαρες επιθέσεις του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το Ολοκαύτωμα. Οι μνήμες αυτού του δραματικού παρελθόντος συνυπάρχουν με την προσπάθεια ανάτασης της εταιρείας και της εξόρυξης βωξίτη.

Η δεκαετία του 1950 σηματοδότησε σημαντική οικονομική άνοδο για την περιοχή, η οποία συνεχίστηκε και κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες. Για πολλές δεκαετίες, ο τόπος υποστήριξε, υλικά και ανθρώπινα, τη δραστηριότητα του πρωτογενούς τομέα μέσω των μεταλλείων βωξίτη και ταυτίστηκε με αυτήν.

Το οικιστικό συγκρότημα Μπάρλου λειτούργησε επί δεκαετίες ως δομή φιλοξενίας των εργαζομένων στα μεταλλεία Μπάρλου και φιλοδοξούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη του οικισμού, κάτι που, σύμφωνα με τη μελέτη, πέτυχε έως τη χρονιά της πλήρους εγκατάλειψής του, το 1997.

Η κατασκευή του συγκροτήματος ξεκίνησε το 1969 και η μελέτη του πραγματοποιήθηκε από τους αρχιτέκτονες Δημήτρη και Σουζάνα Αντωνακάκη. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για δύο από τους σημαντικότερους Έλληνες αρχιτέκτονες στην ιστορία της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, με έργο διαχρονικό και παγκοσμίως αναγνωρισμένο. Το συγκρότημα κατοικιών χαρακτηρίζεται ορόσημο στην ιστορία της αρχιτεκτονικής και παραμένει, κατά κοινή ομολογία, ένα από τα πιο ριζοσπαστικά εγχειρήματα της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Εγκατάλειψη, φθορές και εικόνα παρακμής

Μετά από αυτοψία που διενεργήθηκε από την τεχνική υπηρεσία του Δήμου, η γενική εικόνα των κτισμάτων χαρακτηρίζεται απογοητευτική, με την εγκατάλειψη να είναι εμφανής.

Στο συγκρότημα κατοικιών, καθώς και στο κτίριο γραφείων, διαπιστώθηκαν εκτεταμένα προβλήματα μόνωσης και πλήρης απουσία συντήρησης, με αποτέλεσμα να είναι εμφανείς σοβαρές αποφλοιώσεις χρωματισμών και επιχρισμάτων.

Επιπλέον, σε σημαντικό τμήμα των κτιρίων καταγράφονται ίχνη βανδαλισμών, αλλά και αποξηλώσεων μεταλλικών στοιχείων των κτιριακών υποδομών.

Τα πλεονεκτήματα της θέσης και οι δυνατότητες της περιοχής

Η θέση της υπό μίσθωση ιδιοκτησίας, στη νότια πλαγιά του λόφου του Μαυσωλείου Θυμάτων Ναζισμού, εξασφαλίζει τόσο θέα όσο και προστασία από τους ισχυρούς και ψυχρούς βόρειους ανέμους που έρχονται από τον Παρνασσό.

Οι υποδομές της περιοχής χαρακτηρίζονται πολύ καλές, καθώς το ακίνητο βρίσκεται σε απόλυτη επαφή με τον οικισμό του Διστόμου. Το οδικό δίκτυο πρόσβασης αξιολογείται ως καλό έως πολύ καλό. Εντός των ορίων του Διστόμου, οι οδοί είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα κυβολιθόστρωτοι, ασφαλτοστρωμένοι ή τσιμεντοστρωμένοι και διαθέτουν, ως επί το πλείστον, ικανοποιητικό πλάτος.

Στα πλεονεκτήματα της περιοχής του υπό μίσθωση ακινήτου συγκαταλέγονται η ησυχία, η ιδιωτικότητα και η εγγύτητα στη φύση. Η συνύπαρξη πράσινου βουνού και θάλασσας διαμορφώνει, σύμφωνα με τη μελέτη, κλιματικές συνθήκες πολύ καλές έως εξαιρετικές, ενώ σημειώνεται ότι δεν υφίστανται περιβαλλοντικές δεσμεύσεις ή περιορισμοί.

Το επενδυτικό σχέδιο και ο νέος ρόλος του Διστόμου στον τουριστικό χάρτη

Ο Δήμος προτίθεται να εκπονήσει μελέτη για την αποκατάσταση του κτιριακού συγκροτήματος με βιοκλιματικά κριτήρια, την αξιοποίησή του και τη λειτουργία του, διατηρώντας τα μορφολογικά χαρακτηριστικά και το αρχιτεκτονικό ύφος του κτιριακού αποθέματος.

Σύμφωνα με το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Διστόμου, σκοπός της επένδυσης είναι η περιοχή να λειτουργήσει ως υπερτοπικού χαρακτήρα υποδοχέας ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, οι οποίες θα στηρίξουν τον νέο ρόλο του Διστόμου ως συμπληρωματικού πόλου τουρισμού και παροχής υπηρεσιών στήριξης του τουρισμού. Η στόχευση αυτή τοποθετεί το Δίστομο ως εναλλακτική στην ήδη κορεσμένη Αράχοβα, ενταγμένη στη συνολική πρόταση ανάπτυξης του τουρισμού στην ευρύτερη περιοχή του νότιου και δυτικού Παρνασσού, σε σύνδεση με τους Δελφούς και άλλα σημεία ενδιαφέροντος.

Το ίδιο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο προβλέπει την πολεοδόμηση της περιοχής με χρήση «Τουρισμός», μέσω του μηχανισμού Περιοχής Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης.

Ως προς το συγκρότημα κατοικιών, το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο αναφέρει ότι προβλέπεται να χαρακτηριστεί ως διατηρητέο το οικιστικό συγκρότημα Αντωνακάκη, δηλαδή ο οικισμός Μπάρλου, καθώς και να εκπονηθεί ειδική μορφολογική μελέτη και αξιολόγηση για την επιβολή ειδικών μορφολογικών όρων και περιορισμών.

Όπως σημειώνεται, η ρύθμιση αυτή στοχεύει στη διατήρηση, ανάδειξη και επανάχρηση τμήματος του οικιστικού συγκροτήματος — χωρίς να περιλαμβάνονται οι μεταγενέστερες προσθήκες — στο οποίο διέμεναν οι εργαζόμενοι στην παλιά μονάδα εξόρυξης βωξίτη με την επωνυμία «Μπάρλου» και το οποίο διαθέτει σημαντική αισθητική αλλά και ιστορική αξία.

Η πιθανή χρήση που προβλέπεται για το οικιστικό συγκρότημα είναι τουριστικοί ξενώνες, στο πλαίσιο της τουριστικής ανάπτυξης της συνολικής ιδιοκτησίας.

Πολιτιστικές χρήσεις, μουσεία, εκδηλώσεις και ήπια αναψυχή

Πέραν της τουριστικής αξιοποίησης, οι επιπλέον χώροι μπορούν, κατά βούληση, να υποδεχθούν χρήσεις πολιτιστικών δραστηριοτήτων, περιλαμβάνοντας εγκαταστάσεις όπως μουσείο της ιστορίας εξόρυξης μεταλλευμάτων στην ευρύτερη περιοχή, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων κατάλληλη για συνέδρια, εκδηλώσεις και συζητήσεις, εκθεσιακό χώρο, καθώς και μουσείο της νεότερης ιστορίας του Διστόμου.

Στον περιβάλλοντα χώρο των κτιρίων προτείνεται η δημιουργία πάρκου με αθλητικές εγκαταστάσεις και παιδική χαρά. Βόρεια του συγκροτήματος, στον λόφο, υπάρχει περιαστικό άλσος με έντονη μορφολογία, το οποίο αποτελεί τον συνδετικό κρίκο με ένα ακόμη σημαντικό τοπόσημο της περιοχής, το Μαυσωλείο.

Στη μελέτη προτείνεται να αναδειχθεί αυτή η σύνδεση με διαδρομές από και προς τα δύο σημεία, ενώ προβλέπεται να εξεταστούν χρήσεις, δραστηριότητες και εγκαταστάσεις ήπιας δασικής αναψυχής, καθώς και περιπατητικά μονοπάτια.

Κόστος, χρηματοδότηση και εκτιμώμενα έσοδα

Το κόστος των επεμβάσεων υπολογίζεται περίπου στα 8 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων όλων των παρεμβάσεων.

Μεταξύ άλλων, η χρηματοδότηση προβλέπεται να προέλθει από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μέσω του προγράμματος «Σπίτι II» του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και από ιδιώτες φορείς, όπως η Metlen, η οποία δραστηριοποιείται στην περιοχή.

Το συγκρότημα κατοικιών αποτελείται από περίπου 80 διαμερίσματα, διαφορετικού εμβαδού και τύπου. Σύμφωνα με τη μελέτη, η τυποποίηση σε ένα αυστηρό σύστημα κανάβου μπορεί να δώσει μεγάλη ποικιλία προτάσεων εκμετάλλευσης, ανταποκρινόμενη με τον καταλληλότερο τρόπο στην ενδεχόμενη ζήτηση. Με άλλα λόγια, εκτιμάται ότι θα είναι δυνατή η διάθεση πολλών και διαφορετικών μεγεθών και χαρακτηριστικών προς ενοικίαση χώρων.

Σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα της πρότασης, ενδεικτικά από τις κατοικίες και μόνο υπολογίζεται ότι θα προκύπτουν έσοδα από 70 έως 300 ευρώ τον μήνα, αναλόγως του μεγέθους κάθε μονάδας ενοικίασης. Σε ετήσια βάση, αυτό αντιστοιχεί σε 840 έως 3.600 ευρώ για κάθε μία από τις κατοικίες που θα δημιουργηθούν, με τα συνολικά ετήσια έσοδα του Δήμου να εκτιμάται ότι θα διαμορφώνονται, κατά μέσο όρο, στις 177.600 ευρώ.

Ως αποτέλεσμα, ο Δήμος Διστόμου – Αράχοβας – Αντίκυρας εκτιμά ότι θα μπορεί να ανταποκριθεί στις οικονομικές υποχρεώσεις που συνεπάγεται η επινοικίαση του ακινήτου και, επιπλέον, να συντηρεί τις νέες εγκαταστάσεις χωρίς να απαιτείται ενίσχυση από άλλη πηγή χρηματοδότησης.

Σοφία Κοντογιάννη

+ posts

Η δημοσιογράφος Σοφία Κοντογιάννη έχει εργαστεί στις εφημερίδες Ναυτεμπορική (ταξιδιωτικό ρεπορτάζ) και Καλημέρα (τουριστικό ρεπορτάζ), στο τηλεοπτικό Κανάλι 5 (ως αρχισυντάκτρια και συμπαρουσιάστρια των ταξιδιωτικών εκπομπών) καθώς και στον ραδιοφωνικό σταθμό 9.84 (εκπομπή Τουριστικό Περισκόπιο).