Μνήμη & δικαίωση: Πολωνοί ανακάλυψαν το μαρτυρικό Δίστομο – Δικοί μας τους το απέκρυψαν! Άρθρο του Λουκά Δημάκα, στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Δελφοί, Οσιος Λουκάς, μαρτυρικό Δίστομο, Ορχομενός κ.ά. έμειναν εκτός του προγράμματος επίσκεψης Πολωνών δημοσιογράφων και εκπροσώπου αεροπορικής εταιρείας, που διοργάνωσε η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.

Στο πλαίσιο πρόσφατου ταξιδιού εξοικείωσης (fam trip), οι φιλοξενούμενοι από κορυφαία πολωνικά μέσα ενημέρωσης ξεναγήθηκαν σε επτά προορισμούς της Εύβοιας, στη Θήβα και στα Καμμένα Βούρλα. Στόχος της δράσης της Περιφέρειας, όπως προκύπτει από σχετικά ρεπορτάζ, ήταν η προβολή της Στερεάς Ελλάδας στην πολωνική αγορά.

Ωστόσο, η επιλογή των προορισμών εγείρει εύλογα ερωτήματα. Οχι για τις επιλογές των προορισμών (μια χαρά ήταν), αλλά για τις παραλείψεις. Καλά δεν υπήρχαν και άλλα μέρη σε ολόκληρη την Στερεά Ελλάδα που είχαν και αυτά να επιδείξουν τα μνημεία τους ή τα καλούδια τους; Δεν έπρεπε να αναζητηθούν από τους αρμόδιους «γέφυρες» που να δένουν περισσότερο, εκ των πραγμάτων, τους δύο τόπους;

Πώς η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, και οι συνεργάτες της (ή άλλοι πιο πάνω) επέλεξαν αυτά μόνο –με ποιά κριτήρια δηλαδή– και απέκλεισαν άλλα;

Πώς είναι δυνατόν να απουσιάζουν από ένα τέτοιο ταξίδι ο Ομφαλός της Γης, οι Δελφοί, το Βυζαντινό Μοναστήρι του Οσίου Λουκά και – κυρίως – το μαρτυρικό Δίστομο;

Να εξηγήσουμε ότι το Δίστομο –για να μην κατηγορηθεί ο υπογράφων για τοπικισμό από τους «γνωστούς» που θα σπεύσουν για άλλη μια φορά να ποικίλουν αυτήν την «καραμέλα»–δεν είναι ένας ακόμα αρχαιολογικός-ιστορικός χώρος: Είναι τόπος μαρτυρίου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πανελλήνιο και πανευρωπαϊκό σύμβολο εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας από τους ναζί και αντιφασισμού και για να έρθουμε στο προκείμενο, σύμβολο της κοινής μνήμης και της συνεχούς διεκδίκησης αποζημιώσεων με την Πολωνία.

Είναι μάλιστα το πιο ενεργό μέρος στην Ελλάδα που δημότες και αυτοδιοίκηση (μαζί με την Περιφέρεια, μάλιστα) διεκδικούν δικαστικά και κινηματικά, αποζημιώσεις για τα θύματα από τη Γερμανία, θέμα που απασχολεί έντονα και την πολωνική κοινή γνώμη – και όχι μόνο.

Οι αναφορές στον πολωνικό, ελληνικό και γενικά ευρωπαϊκό Τύπο στις διεκδικήσεις αυτές είναι ενδεικτικές και του δυνάμει ενδιαφέροντος Πολωνών επισκεπτών/τουριστών για την ιστορία του Διστόμου!

Τα ίδια τα δεδομένα –που αγνόησαν οι σχεδιαστές της περιήγησης των Πολωνών δημοσιογράφων και τουριστικών παραγόντων– μιλούν από μόνα τους: 

Πάνω από 5-6 γκρουπ Πολωνών φοιτητών (με 20-25 μέλη το καθένα) έχουν έρθει στην Ελλάδα στο πλαίσιο ανταλλαγών του προγράμματος Erasmus και έχουν επισκεφθεί τους τελευταίους μήνες το Μαυσωλείο και το Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου και έχουν ενημερωθεί από την αρχαιολόγο, συντονίστρια του Μουσείου για όλο το ιστορικό πλαίσιο μνήμης και διεκδίκησης.

Μόλις τις τελευταίες εβδομάδες, μεγάλο γκρουπ Ελληνοπολωνών, γόνων πολιτικών προσφύγων στη χώρα αυτή ( «Ελληνες της υπερορίας» σε μια πιο λόγια εκφορά του όρου), έκαναν το ίδιο ταξίδι μνήμης και τιμής και έδειξαν τους δεσμούς που εκ των πραγμάτων γέννησε η κοινή μοίρα ως θυμάτων του ναζισμού. 

Εχουν μάλιστα και αντίθετη φορά αυτά τα ταξίδια:

Τρία χρόνια πριν, αντιπροσωπεία του μαρτυρικού Διστόμου, σε επίπεδο δήμου, προσκλήθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών της Πολωνίας σε πολυήμερες επίσημες εκδηλώσεις λόγου και σε επισκέψεις σε τόπους μαρτυρίου στο πλαίσιο ενίσχυσης της κοινής μνήμης!

Αυτά, ως δείγματα, δείχνουν ότι πολλά γίνονται αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο που να συμπεριλαμβάνει ιστορικές και πολιτικές πτυχές, ακόμα –για να το πω ωμά (αλλά πάντως μακριά από τον γράφονται ο στόχος αυτός)– χωρίς συγκροτημένη τουριστική-εμπορική στρατηγική.

Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, η απόφαση να μη συμπεριληφθεί το Δίστομο στο πρόγραμμα των Πολωνών είναι τουλάχιστον παράδοξη. Δείχνει έλλειψη στρατηγικής σκέψης που να συνδυάζει τουριστική προβολή με ιστορική μνήμη και πολιτιστική διπλωματία.

Η αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού φέρεται να νοιάζεται, σύμφωνα με σχετικά ρεπορτάζ, η πολωνική αγορά να αποτελέσει σημαντικό στόχο για την Περιφέρεια. Πολύ σωστά. Ομως για να πετύχει κανείς σε αυτό το πεδίο, χρειάζεται ολοκληρωμένος σχεδιασμός και όχι αποσπασματικές ενέργειες που αφήνουν έξω τα πιο δυνατά χαρτιά της περιοχής.

Η Ρούμελη έχει πολλά να δείξει. Αρκεί να μάθουμε να τα παρουσιάζουμε σωστά σε κάθε αγορά. Και αυτό το λέμε με πόνο, τεκμηριωμένα: Προ μερικών ετών σε επίσκεψη σε τουριστική έκθεση στην πρωτεύουσα της ορθόδοξης Ρωσίας οι αρμόδιοι της Περιφέρειας αντί να προβάλουν (και) την «Αγια-Σοφιά της Ρούμελης», τον Οσιο Λουκά, περιορίστηκαν σε δύο χιονοδρομικά.

*Ο Λουκάς Δημάκας είναι δημοσιογράφος, μέλος της ΕΣΗΕΑ, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Οφειλών της Γερμανίας στην Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ), δημότης Διστόμου.