Η Μάχη στο Δίστομο την 17η Ιανουαρίου 1827

Πηγή/Αναδημοσίευση: Wikipedia

Η Μάχη στο Δίστομο ήταν πολεμική εμπλοκή της επανάστασης του 21 με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. Ήταν μια από τις πιο φημισμένες μάχες, όχι μόνο επειδή οι Έλληνες πολέμησαν με μανία και νίκησαν πολυπληθέστερο εχθρό, αλλά διότι ο Ομέρ Πασάς, ο ήρωας των Οθωμανών ηττήθηκε, ο οποίος θεωρείτο ανίκητος.

Πριν τα γεγονότα

Οι φήμες των νικών των υπό του Καραϊσκάκη Ελλήνων διαδόθηκαν σε όλη την Ελλάδα και ενέπνευσαν χαρά και θάρρος σε όλους τους Έλληνες. Ο αρχηγός του Οθωμανικού στρατού των Αθηνών Κιουταχή όμως τρόμαξε και δεν ήξερε τι να αποφασίσει. Σκεφτόταν και να βγει ο ίδιος να τον πολεμήσει, αλλά φοβήθηκε να μην διαλυθεί η πολιορκία της Ακρόπολης. Τελικά αποφάσισε να στείλει εκπρόσωπό του τον Ομέρ Πασά από την Κάρυστο μαζί με τον αδερφό του Μουστάμπεη Καροφίλμπεη επικεφαλής δύο χιλιάδων πεζικού και 500 ιππέων.

Τουρκοκρατία και επανάσταση στο Δίστομο

Τουρκοκρατία και επανάσταση στο Δίστομο σύντομα και επιγραμματικά.
Αν θέλετε να δείτε περισσότερα κάντε Κλικ ΕΔΩ από παλαιότερα άρθρα της ένδοξης ιστορίας αυτού του τόπου

Επίσης Δείτε την ενότητα ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΔΙΣΤΟΜΟ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΣΤΟΜΟ

ΠΗΓΗ/ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: distomo

Η τοποθεσία "Τρία Έλατα" στα σύνορα Κυριακίου - Ζερικίου (Ελικών). 

Εδώ (25/3/1821) ορκίσθηκε αρχηγός του ένοπλου αγώνα ο Αθανάσιος Διάκος πηγαίνοντας στον Όσιο Λουκά,
όπου την επομένη στις 26 Μαρτίου 1821 ο τότε Δεσπότης Ησαίας κηρύσσει την Επανάσταση στη Ρούμελη. 

Κατά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας όλοι οι οπλαρχηγοί θα περάσουν από το Δίστομο και για ένα διάστημα θα γίνει έδρα της Ρούμελης. Μετά την απελευθέρωση θα ενταχθεί στο νομό Βοιωτίας όπου θα παραμείνει μέχρι σήμερα. 

Η Επάνασταση του 1821, και ο ρόλος του Διστόμου και της περιοχής μας. Δείτε παλαιότερα και καινούργια άρθρα από ιστορικές πηγές

Με αφορμή την αυριανή επέτειο της επανάστασης του 1821, θα ήθελα να ξαναθυμηθούμε παλαιότερα άρθρα μου για το Δίστομο και τη σχέση του με την επανάσταση του 1821

Να θυμηθούμε τον Στρατηγό Μακρυγιάννη που όπως έλεγε, πολλά χρωστά η πατρίδα μας στον γενναίο αυτόν πατριώτη, τον Γιάννη τον Διστομίτη, που όντας ή κάνοντας τον ταχυδρόμο, απελευθέρωσε με τέχνασμα τους Αθηναίους, στον κλοιό των Τούρκων στην ακρόπολη.

Δείτε το Άρθρο :  ''Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης και ο ηρωισμός του Διστόμου'']

Να θυμηθούμε τον Γεώργιο Καραϊσκάκη και τις μάχες του Διστόμου και της Αράχωβας, που λειτούργησαν λυτρωτικά για την απελευθέρωση της Ρούμελης

Δείτε κι αυτό το άρθρο : Ο Γεώργιος καραϊσκάκης και το Δίστομο

Διαβάστε κι αυτό :         Οι μάχες στο Δίστομο και στην Αράχωβα 

Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης και ο ηρωισμός του Διστόμου

Λόγω της σημερινής εθνικής επετείου, θα αναρτήσω κάποια αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα του μεγάλου Ρουμελιώτη στρατηγού, Ιωάννη Μακρυγιάννη, που αφορούν το Δίστομο.
( Κλικ εδώ να δείτε και τα προηγούμενα για τον Καραϊσκάκη και το Δίστομο ).
Βέβαια δεν είναι τα μόνα. Απλά εγώ επέλεξα κάποια. Δείτε και τα προηγούμενα αφιερώματα μου για την Μάχη του Διστόμου ( κλικ στο όνομα για την δείτε ), από τον γραμματικό του Γεωργίου Καραϊσκάκη.
Για να έχετε πλήρη εικόνα για την προσφορά και τον ηρωισμό του Διστόμου κατά την επανάσταση του 1821, διαβάστε τα εξής βιβλία:
Γεώργιος Καραϊσκάκης - Δημήτρη Φωτιάδη.
Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη - Πρόλογος/επιμέλεια - Γιάννη Βλαχογιάννη

Αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη 

1

                                                               Ο Γιάννης ο Διστομίτης

Της είπα την κατάστασιν του φρουρίου. Ο Ζαΐμης ήταν Πρόεδρος της Διοικήσεως. Μου λέγει ο καϊμένος: «Έρχομαι εις το κονάκι σου να μιλήσωμεν πλατύτερα». Με είδαν εις την κατάστασιν οπού ήμουν, πρησμένο το κεφάλι μου, μου διορίσαν γιατρούς. Ήρθε ο Ζαΐμης, ανταμωθήκαμεν, μου είπε την κατάστασιν του ταμείου, ότι δεν έχει ούτε λεπτό. Μου λέγει: «Χαίρομαι ότι ήρθες εσύ έξω, και να συνακουστούμεν σε ό,τι μπορέσουμεν να βοηθήσωμεν την πατρίδα, και ν’ αφήσουμεν τα παλιά πάθη. – Του είπα, χαίρομαι διά έναν αγωνιστήν σημαντικόν, κεφαλή της πατρίδος, οπούχει τόση ’λικρίνεια. Ότι τα πάθη τα είδαμεν πού μας κατήντησαν. Κ’ εγώ, του λέγω, ’σ ό,τι με διατάξετε είμαι έτοιμος να πεθάνω διά την αγάπη της πατρίδος. Και δι’ αυτό εβήκα εις την κατάστασιν οπού με βλέπεις». Ήρθαν και τ’ άλλα τα μέλη της Επιτροπής της Διοίκησης• είπαν να πάγη ένα από αυτούς εις τα Μέθενα να μιλήση με τον Φαβγέ. «Ήταν καλά, μου λένε, να πάγαινες και μόνος σου – είσαι αστενής• θα τον ενθουσίαζες αλλοιώς. – Τους λέγω, να πεθάνω εις τον δρόμον θα πάγω να ’νεργήσω ό,τι μπορώ!»

Επήγα εις τα Μέθενα. Με δέχτηκε ο αγαθός και γενναίος Φαβγές κι’ όλοι οι αξιωματικοί. Τους ενθουσίασα. Τους ηύρα πρόθυμους και με μεγάλον πατριωτισμόν. Σηκωθήκαμεν με τον Φαβγέ και πήγαμεν εις την Διοίκηση. Και διοριστήκαμεν εμείς οι δυο επίτροποι με δυο μέλη από την Διοίκηση• και σκεδιάσαμεν – και μιλήσαμεν να μείνη μυστικόν το σκέδιόν μας, κ’ έμεινε. Πήγε ο Φαβγές εις τα Μέθενα, έκαμε χαζίρι το σώμα του και το φόρτωσε πολεμοφόδια• κ’ εγώ στάθηκα εις την Αίγινα κ’ έκαμα έτοιμα αλοιφές και ξαντά κι’ άλλα αναγκαία – κι’ όλα μυστικά, ότ’ ήταν Τουρκοραγιάδες πολλοί από ’κείνους οπού ήταν φορτωμένοι πέτρες και τους λευτέρωσε ο Κιταγής. Τόδωσα του αθάνατου Φαβγέ τούς οδηγούς οπούχα μαζί μου από το κάστρο, τους γενναίους κι’ αγαθούς Γιάννηδες, Κουντουριώτης ο ένας και Διστομίτης ο άλλος. Αυτείνοι οι δυο αγαθοί πατριώτες έβγαιναν πάντοτες με γράμματα από το κάστρο, ανάμεσα από τόση Τουρκιά. Μεγάλες χάριτες χρωστάγει η πατρίδα εις αυτούς τους δυο γενναίους πατριώτες. Και μαζί μ’ αυτούς το ταχτικόν κι’ ο Φαβγές πήγαν τα πολεμοφόδια κι’ άλλα αναγκαία, φορτωμένα οι ίδιοι απάνου τους. Κι’ όλοι αυτείνοι κιντύνεψαν• αλλά ως γενναίγοι και καλοί πατριώτες αποφάσισαν και μπήκαν εις το κάστρο. Και η πατρίς να θυμάται και να δοξάζη αυτούς τους άντρες.

                2

                                                                       
                                                                       Μάχες στο Δίστομο


Ακούτε, εσείς; Ο Καραϊσκάκης, από δέκα χρονών παιδί κλέφτης, θα γύριζε με τους Τούρκους, οπού τους σκότωνε μέσα τους λόγγους και περπάταγε ξυπόλυτος από μικρό παιδί δια την λευτεριά. Ο Εκλαμπρότατος, το ζυμάρι των Τούρκων, ο δουλευτής αυτείνων, των Τούρκων, ο Μαυροκορδάτος, ο αγαπημένος των τύραγνων, κατάτρεχε τον Καραϊσκάκη να τον καταδικάση εις θάνατον! Χαζίρι τ' αργαλεία της δικαιοσύνης του και της αρετής του να τον πάνε εις τον 'Αδη, αφού γλύτωσε από τόσες πληγές και δυστυχίες, οπού υπόφερε δι' αυτείνη την πατρίδα.

Σκότωμα τον Καραϊσκάκη, ότι δεν είναι κόλακας του Μαυροκορδάτου, δεν είναι ποταπός καθώς εκείνοι οπού τον κολακεύουν. Η γυναίκα με τα μουστάκια, ο Κωσταμπότζαρης, ο Στάικος και οι άλλοι του όμοιοι, οπού τον θυμιατίζουν και τους θυμιατίζει, τον λένε "Εκλαμπρότατον" και τους λέγει "γενναιότατους", πού αγωνίστηκαν αυτείνοι, οι φίλοι σου οι Γενναιότατοι; Εσύ, Εκλαμπρότατε, από τον καιρόν οπού κόπιασες όλο νέα πράματα ήφερες εις την πατρίδα, διαίρεσιν αναμεταξύ μας δεν είχαμε, φατρίαν μας ήφερες, νέον φρούτο 'σ εμάς τους 'Ελληνες, παραλυσίαν κι' αφανισμόν.

Αν 'πιτύχαινες να σκοτώσης τον Καραϊσκάκη, πού θα τον βρίσκαμε όταν η Ρούμελη γιόμωσε Τουρκιά και προσκύνησαν όλοι από την καλή σας κυβέρνησιν κι' αρετή, οπού δείξετε εις την πατρίδα όλοι εσείς οι πολιτικοί; Αυτός ο Τούρκος, ο Καραϊσκάκης, σύναξε όλους τους οπλαρχηγούς και πήγε μαζί μ' αυτούς με τα ίδια τους έξοδα και θυσίες, κ' έχοντας όλη την αγάπη 'σ αυτόν, πήγαν και ξαναλευτέρωσαν την πατρίδα και εις την Αράχωβα και Δίστομον στήσαν πύργους με κεφάλια των Τούρκων.
Μαθαίνομε ότι, αφού πήγαν πίσου ζωντανοί ο Αλέξη Νούτζος κι' ο Παλάσκας, ο Κωλέτης παρακινάγει και τ' άλλα τα μέλη της Διοικήσεως και τους στέλνουν πάλε αναντίον του Δυσσέα. Πήγαν εις το Δίστομον, ήταν ανθρώποι του Δυσσέα εκεί, τους διώξαν. 'Ηταν και Λιβαδίτες με το πνέμα αυτεινών και συντρόφοι του Κωλέτη. Πηγαίνουν και 'σ άλλα χωριά.
{Τους έπιασε ο Δυσσέας και γράμματα, οπού γράφαν να τον σκοτώσουν.} Στέλνει ο Δυσσέας ν' ανταμωθούν και πήγανε εις την Δρακοσπηλιά. Μαζώνει ο Δυσσέας τους κατοίκους όλους και τ' ασκέρι του. Τους λέγει ο Δυσσέας: "Διαβάστε αδελφοί, τα γράμματα (τα διάβασαν παρουσία). Αδελφοί, τους λέγει, ο 'Αργειος Πάγος και η Κυβέρνηση σας είναι γνωστό ότι με κατάτρεχαν και με κατατρέχουν.

Χάρη στον ηρωισμό του Διστομίτη ταχυδρόμου του Γιάννη, η Αθήνα μας τίμησε με την οδό Διστομίτου, που βρίσκεται εδώ ( Δέστε στην εικόνα. Κλικ για μεγέθυνση )

Η όδος Διστομίτου στην Αθήνα, προς τιμήν του Γιάννη του Διστομίτη

Ντοπιολαλιά-Ένα Αρχαιοελληνικό κατάλοιπο

Λόγω των συχνών επιδρομών αλλά και στρατιωτικών κατοχών από τους Ρωμαίους, τους Φράγκους μέχρι και τους Τούρκους πολλές λέξεις δημιουργήθηκαν και ονόματα τοποθεσιών τροποποιήθηκαν. Το ίδιο το όνομα της πόλης μετετράπη από ΑΜΒΡΥΣΣΟΣ σε ΔΙΣΤΟΜΟ. Ιστορικά δεν αναφέρεται καμμία Σλαβική ή Αρβανίτικη επιρροή και έτσι δεν συναντώνται αντίστοιχες μετατροπές ονομασιών σε περιοχές όπως Αράχοβα
(-οβα:Σλαβική κατάληξη).
Υπάρχουν πολλοί τοπικοί γλωσσικοί ιδιωματισμοί αλλά και ιδιαίτεροι τρόποι προφοράς με χαρακτηριστικότερα την συντόμευση ονομάτων (Χαρλάμ'ς αντί Χαράλαμπος) το κόψιμο των καταλήξεων και ο συμφυρμός των φωνηέντων (σπιτ' αντί σπίτι, χωράφ' αντί χωράφι). Αντίθετα συνήθως διατηρείται όταν συνοδεύεται από κτητική αντωνυμία (το χωράφι μ', το σπίτι σ', αλλά και ο πατέρα μ').


Μερικές φορές συναντάται και αλλαγή γένους (ο τζάκης αντί το τζάκι ).
Παράλληλα αναπτύχθηκαν πολλές παρωνυμίες (παρατσούκλια) για τα οποία θα μιλήσουμε σε άλλη ενότητα αντί για επώνυμα, που χαρακτηρίζουν ολόκληρες οικογένειες και διατηρήθηκαν για αρκετές γενιές μέχρι και σήμερα .Οι Διστομίτες γλωσσικά έχουν τους φθογγισμούς και τις κλίσεις της Ρουμελιώτικης διαλέκτου (γλώσσα Μακρυγιάννη), αλλά έχουν κρατήσει και τις δικές τους λέξεις. Δεν είναι λίγες αυτές που το πλούσιο λεξιλόγιο του ρουμελιώτικου λαού δημιούργησε και αρκετές από αυτές έχουν αρχαία καταγωγή λόγω και της Δωρικής προέλευσης των Διστομιτών:Επίσης υπήρχε στούς πολύ παλιούς Διστομίτες το φαινόμενο του τσιτακισμού. παλιόστσ(υ)λο αντί για παλιόσκυλο (τσ)=κ αλλα σε ορισμένες λέξεις. Οι γεροντότεροι ακόμη χρησιμοποιούν τον παλαιότερο παρατατικό, ειδικά στην μέση φωνή. Τούτος (αντί γι αυτός) καθέταν αυτού, αντί για καθόταν. Ο Γιάνν(η)ς ερχέταν απ'τον γιαλό, αντί για ερχόταν. χάμω=κάτω, αρχαίο χαμαί. δώθε, κείθε, πούθε επιρρήματα. (Σύγκρινε πόθεν έσχες).
Ενδεικτικές λέξεις και εκφράσεις
αφουγκράζομ(αι) = ακούω από+ακρόαση. Παραστιά = δίπλα στην φωτιά στο τζάκι παρά+εστία ,αρμακάς = πέτρινο τειχίο αρχ.λέξη αρμός, νίβομαι, νίψ(ου) - προστακτική (από το νίπτομαι), κολλάω τ(η)ν (α)σκάλα και αρποκολλιέμαι. Περίφραση για το ανεβαίνω, προβάτα (προστακτική) = περπάτα προ+βαίνω, τήρα = κοίτα παρατηρώ - παρατήρηση και τα παραγωγά της, σύρε = πήγαινε, ηύρα = αντί για βρήκα, γιαλός = παραλία, θάλασσα (παρα θιν'αλός), απ(ι)στομιέμαι = πέφτω απίστομα (ανάποδα)+πίπτω, μπηχτοκέφαλα επίρρημα = πέφτω με το κεφάλι πίγνημι(μπήχνω)+κεφαλή, κανείν αντί για την αιτιατική κανέναν (αρχαϊκός δυικός τύπος της δωρικής διαλέκτου), τίνος χρησιμοποιείται η αρχαία ερωτηματική αντωνυμία (τίνος είσαι); φροματάω = αγριεύομαι, αλαλάζω, αυτού (επίρρημα) = εκεί είναι πιο ειδικό δεικτικό επίρρημα, γιατί δηλώνει και τόπο ακόμη,(συχνά στον Θουκυδίδη), λοβός = χαζός-ανόητος (παράβαλε λοβοτομή), ξαργού = επίτηδες (εξ έργου), μαργώνω = κρυώνω (αρχαίο ρήμα μάργνυμι), δραίμω = τρέχω γρήγορα, φεύγω (αρχαίο ρήμα θέομαι με β'αόριστο έδραμον), μανάρια = πρόβατα ( απ' το αμνός - ομνάριον-μανάρι. Συναντάται και αλλού) τσουράπ(ι) = κάλτσα, βρωμοταρεύω = μαζεύομαι, κάθομαι ήσυχος (δωρικό τάρας=ησυχία, γαλήνη, ειρήνη)


Και άλλα πάμπολλα παραδείγματα που θα αναφερθούν εκτενέστερα παρακάτω.

*Ευχαριστώ τον Δημήτρη Μορόγιαννη τον συμπατριώτη μου για την συνεργασία μας στο θέμα αυτό