Πέθανε ο Στέφανος Ληναίος

Πηγή/Αναδημοσίευση: Η Καθημερινή

Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Στέφανος Ληναίος πέθανε σε ηλικία 98 ετών.

«Δεν θέλω να διορθώσω τον κόσμο. Απλώς από μικρός έμαθα από την οικογένειά μου ότι πρέπει στη ζωή κανείς να είναι ωφέλιμος. Και ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας», έλεγε πριν από χρόνια σε μια συνέντευξή του στην «Κ». Τον είχαμε συναντήσει στο Θέατρο «Αλφα» όπου μας είχε υποδεχθεί μαζί με την Ελλη Φωτίου, ζευγάρι στη ζωή και στο θέατρο για πολλές δεκαετίες. Ο Στέφανος Ληναίος έφυγε από τη ζωή στα 98 του χρόνια, το Σάββατο 18 Απριλίου. Υπήρξε ωφέλιμος στη ζωή, ωφέλιμος στην τέχνη, ωφέλιμος στην κοινωνία. Ανθρωπος με ασίγαστο πάθος και πνευματικά ακμαίος μέχρι το τέλος, με αυτήν τη μοναδική αίσθηση του χρέους, που του υπαγόρευε να προσφέρει διαρκώς ό,τι καλύτερο μπορούσε, να παίρνει θέση, ανεξάρτητα από το κόστος. Ανεπιτήδευτος, απλός, δίκαιος, αληθινός, λάτρης του θεάτρου, αφοσιωμένος στην τέχνη, γνήσιος αγωνιστής.

Ο Στέφανος Ληναίος, (Μυτιληναίος Διονύσιος του Γεωργίου και της Κυριακής) γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1928, τελείωσε στην Αθήνα τη «Σχολή Θεάτρου» του Σωκράτη Καραντινού και τον Μορφωτικό Σύλλογο Αθήναιον, φοίτησε έναν χρόνο στο Πάντειο και στη Δραματική Σχολή RADA, στο Λονδίνο. Ηταν από τους πρώτους εκφωνητές ειδήσεων του ΕΙΡ στα στούντιο του Ζαππείου. Ανέβηκε πρώτη φορά στη σκηνή στο Θέατρο «Κοτοπούλη» το 1954 και από τότε μέχρι το 1967 έπαιξε σε όλα, σχεδόν, τα αθηναϊκά θέατρα. Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος της πρωτοποριακής κίνησης «Δωδέκατη Αυλαία» και του πρώτου Εταιρικού Θιάσου του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) «Αρμα Θεάτρου» και γενικός γραμματέας του ΣΕΗ (1965-1967), που διαλύθηκε από τη δικτατορία.

Την περίοδο 1967-1970 ήταν αυτοεξόριστος στο Λονδίνο, υπήρξε εκπρόσωπος του εργατικού ΠΑΜ στην Ευρώπη και μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα. Εργάστηκε στο ελληνικό παράρτημα του BBC και στις ελληνικές εκπομπές της Deutsche Welle για τους ραδιοσταθμούς της Κολωνίας, του Καναδά, του Μονάχου και της Κύπρου, από το 1967 μέχρι το 1970. Μαζί με Ελληνες και Αγγλους ηθοποιούς δημιούργησαν μια καλλιτεχνική ομάδα που παρουσίασε στα περισσότερα πανεπιστήμια της Αγγλίας ένα πρόγραμμα με πολιτικά και λογοτεχνικά κείμενα κατά της δικτατορίας. 

Το 1970, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, δημιούργησε με τη σύζυγό του, Ελλη Φωτίου, το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» και παρουσίασαν, στο Θέατρο «Αλφα», περισσότερα από 40 ελληνικά και ξένα θεατρικά έργα, τα οποία σκηνοθέτησε ο ίδιος.

Στέφανος και Ελλη, 1965.

Μεγάλες του επιτυχίες στο θέατρο ήταν τα έργα «Καληνύχτα Μαργαρίτα», «Δεν Πληρώνω Δεν Πληρώνω», «Τυχαίο Ατύχημα», «Εμποροι της Δόξας», «Κλειδοκράτορες», «Διάσημος 702», «Παράσιτα», ενώ στην επιλεκτική παρουσία του στον κινηματογράφο άφησε το αποτύπωμά του στις ταινίες «Μιας Πεντάρας Νιάτα», «Η Κόμισσα της Φάμπρικας», «Αγάπη και Θύελλα» κ.ά.

Με την Ελλη Φωτίου, σύντροφό του επί 67 χρόνια, τον Νοέμβριο του 2024.

Η ιδιαίτερη σχέση με τον Ντάριο Φο

Από την πρώτη στιγμή τον ενέπνευσε το έργο του Ντάριο Φο. Το πρώτο έργο του που παρουσίασε με την Ελλη Φωτίου στο Θέατρο «Αλφα» ήταν το «Τυχαίο Ατύχημα». «Θαυμάζω τον Ντάριο Φο, γιατί θα ήθελα να είμαι σαν κι αυτόν αλλά δεν θα μπορούσα ποτέ, γιατί εγώ είμαι απλώς ένας ηθοποιός», έλεγε.

«Εκείνος είναι κλόουν, χορεύει, μιμείται, ζωγραφίζει, γράφει μουσική, είναι μαχόμενος πνευματικός άνθρωπος, είναι σπουδαίος καλλιτέχνης. Πάντα μας παρότρυνε να παίζουμε τα έργα του με απόλυτη ελευθερία να προσθέτουμε και να αφαιρούμε, αρκεί να μη μειώνουμε την ουσία του έργου. Επίσης, μας παρότρυνε να αφήνουμε τον κόσμο να συμμετέχει ακόμη και να σταματάμε την παράσταση για να συνομιλήσουμε με το κοινό».

Με τον Κώστα Καρρά και την Τζένη Καρέζη σε περιοδεία στην Κύπρο το 1966.

Σύντομο πέρασμα από τη Βουλή

Το 1986 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων, δίπλα στον Δημήτρη Μπέη. Το 1989 εκλέχθηκε βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ. Δεν τον κράτησε η πολιτική με αυτή τη μορφή της. «Κατάλαβα ότι η Βουλή είναι επάγγελμα και εγώ δεν είχα καμία διάθεση να το ακολουθήσω. Η πολιτική υπηρετεί τη σκοπιμότητα και δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, ενώ η τέχνη υπηρετεί την αλήθεια», έλεγε αργότερα. Στο Σωματείο των Ηθοποιών όμως έμεινε αρκετά χρόνια και έδωσε μεγάλες μάχες. «Πετύχαμε την αργία της Δευτέρας. Πέρασα τόσα βάσανα εκείνη την περίοδο. Τι πράκτορα της Μόσχας με λέγανε, τι ότι ήθελα να καταστρέψω τους επιχειρηματίες, με τρέχανε στα δικαστήρια. Καταφέραμε όμως πολλά γιατί τότε ο συνδικαλισμός ήταν πολυπαραταξιακός». Η ενασχόλησή του με θέματα, που αφορούσαν την κοινωνία, τη ζωή, τη δημοκρατία, δεν σταμάτησε ουσιαστικά ποτέ. Μέχρι πριν από λίγους μήνες αρθρογραφούσε στην «Εφημερίδα των Συντακτών».

Ο Στέφανος Ληναίος ήταν ρομαντικός του θεάτρου, ένας αληθινός καλλιτέχνης. Τι νιώθετε βλέποντας πίσω σας όλη αυτή την πορεία, τον είχαμε ρωτήσει πρόσφατα. «Βλέπω όλα αυτά που έγιναν και καμιά φορά δεν το πιστεύω, αλλά δεν μπορώ και να καμαρώσω, γιατί νιώθω πως δεν έκανα τίποτα περισσότερο από αυτό που όφειλα να κάνω. Δεν ξέρω αν υπήρξα σπουδαίος ηθοποιός, ήμουν, όμως, πάντοτε αληθινός».

Επιθυμία του Στέφανου Ληναίου και των δικών του ανθρώπων ήταν η αποτέφρωση σε στενό οικογενειακό κύκλο. Πραγματοποιήθηκε σήμερα το πρωί στο Αποτεφρωτήριο Ριτσώνας.